Odpowiedzialność karna w zamówieniach publicznych.

Katalog przestępstw, które mogą być popełnione w trakcie procedury uzyskania zamówienia publicznego jest szeroki. W przeważającej większości będą to przestępstwa stypizowane w kodeksie karnym. Nie należy jednak zapominać o przestępstwach zdefiniowanych i w innych ustawach.

Przestępstwa popełniane natle sytuacji związanych z uzyskaniem zamówienia publicznego występują coraz częściej. Tego typu zachowania mogą być zakwalifikowane w oparciu o szereg różnych przepisów.

Na marginesie warto zauważyć, że ustawa Prawo zamówień publicznych nie zawiera przepisów karnych.

Przestępstwa w sprawach związanych z zamówieniami publicznymi mogą popełnić:

– zmawiający

– ubiegający się o
zamówienie

– wykonawcy

Do popełnienia przestępstwa może dojść w następujących etapach:

– przygotowania zamówienia

– prowadzenie postępowania
o zamówienie

– wykonania umowy

Do katalogu przestępstw, które mogą być popełnione w związku z zamówieniami publicznymi należą w szczególności:

– art. 228 k.k. – łapownictwo
bierne, innymi słowy sprzedajność

– art. 229 k.k. – łapownictwo czynne

– art. 230 k.k. – płatna protekcja

– art. 230 a k.k. – udzielenie lub obiecanie
udzielenia korzyści majątkowej w zamian za załatwienie sprawy

– art. 231 k.k.-  przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza
albo niedopełnienie przez niego obowiązków

– art. 266 k.k. – ujawnienie informacji
stanowiącej tajemnicę

– art. 270 k.k. – fałszowanie,
podrobienie, przerobienie dokumentu

– art. 271 k.k. – poświadczenie nieprawdy,
fałszerstwo intelektualne

– art. 272 k.k. – wyłudzenie poświadczenia nieprawdy

– art. 273 k.k. posługiwanie się
dokumentem potwierdzającym nieprawdę

– art. 296 k.k. nadużycie zaufania w
obrocie gospodarczym

– art. 297 k.k. – przedkładanie w postępowaniu
o udzielenie zamówienia publicznego podrobionego, przerobionego,
poświadczającego nieprawdę lub nierzetelnego dokumentu albo nierzetelnego,
pisemnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o istotnym znaczeniu dla
uzyskania zamówienia

– art.
305 k.k. Utrudnianie przetargu publicznego

– art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o
dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 z późn.
zm.) – dalej u.d.i.p. – przestępstwo utrudniania dostępu do informacji
publicznej

– 23 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993
o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 2003.153.1503)

Warto pamiętać, że odpowiedzialność karna a ściślej rzecz
biorąc prawomocny wyrok skazujący jest jedną z przyczyn wykluczenia wykonawcy i
osób z nim związanych.

Kolejne wpisy będą zawierały omówienia poszczególnych czynów zabronionych.

Pojęcia przestępstw białych kołnierzyków zaczerpnięte jest z prawa amerykańskiego i pod tym pojęciem mogą być rozumiane zarówno tzw. przestępstwa

korporacyjne, ekonomiczne, biznesowe, jak i administracyjne.

Przestępstwa białych kołnierzyków to pojęcie odnoszące się do przestępstw popełnianych przez osoby dobrze sytuowane, najczęściej przez przedsiębiorców.

Ustawodawca nie wyodrębnia gałęzi prawa takiej jak przestępstwa białych kołnierzyków. Znajdą się tutaj przestępstwa mające związek z obrotem gospodarczym dlatego też W przeważającej mierze są to przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu o których traktuje rozdział XXXVI kodeksu karnego. przedsiębiorców Do najczęstszych przestępstw tego rodzaju należą również przestępstwa stypizowane
w innych ustawach takich jak: jak Kodeks spółek handlowych, Prawo upadłościowe
i naprawcze czy Ustawa o rachunkowości.

Omawiane zagadnienie jest bardzo szerokie. Szczegółowe podejście do niektórych tematów zostanie przedstawione w następnych blogach.

Niezależnie od przestępstw wymienionych w dziale XXXVI typowym przestępstwem, które może być popełniane przez „białe kołnierzyki” jest przestępstwo oszustwa – chyba najpopularniejsze na wokandach (art. 286 k.k.).

Kodeks karny wśród przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu wyróżnia:  nadużycie zaufania w obrocie gospodarczym
(art. 296 k.k.), oszustwo na stanowisku kierowniczym inaczej przekupstwo
menadżerskie (art. 296 a k.k.) Jednym z najczęściej występujących przestępstw zdefiniowanych w kodeksie karnym jako  przestępstwo przeciwko
obrotowo gospodarczemu jest oszustwo kapitałowe, gdzie najczęściej dochodzi do
wyłudzenia kredytu, dotacji, subwencji. (Art. 297 k.k.), ponadto występują: oszustwo ubezpieczeniowe (Art. 298 k.k.), pranie brudnych pieniędzy (Art. 299). udaremnianie
lub uszczuplanie zaspokajania wierzycieli. (Art. 300), pozorne bankructwo (Art. 301
k.k.) dowolne zaspokajanie wierzycieli,  nierzetelna dokumentacja (art. 302 k.k.) nierzetelna dokumentacja , innymi słowy naruszenie zasad dokumentowania działalności gospodarczej, wyzysk przymusowego położenia kontrahenta (art. 303 k.k.), lichwa (art.304 k.k.), Utrudnianie przetargu publicznego (art.305 k.k.), fałszowanie znaków identyfikacyjnych, daty produkcji lub przydatności (306 k.k.)

Przestępstwa białych kołnierzyków stypizowane są także w innych ustawach takich jak Kodeks spółek handlowych, Prawo upadłościowe i naprawcze czy Ustawa o rachunkowości.

W kodeksie spółek handlowych znajdują się przepisy karne takie jak: działanie na szkodę spółki, nabycie własnych akcji, podanie fałszywych informacji, bezprawne wydanie dokumentów, Umożliwienie bezprawnego głosowania, udział w bezprawnym
głosowaniu, Bezprawne wydanie akcji.

Brak zgłoszenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki powoduje odpowiedzialność karną na zasadzie art. 586 k.s.h. w związku z art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

Ustawa o rachunkowości przewiduje natomiast w art. 77 nierzetelne sprawozdania.

Należy pamiętać, że obrony w ww. sprawach karnych może podjąć się jedynie Adwokat.