Odpowiedzialność karna lekarza.

Autor: | Marzec 20, 2013 | Blog

Lekarz powinien mieć świadomość za jakie zachowanie grozi mu odpowiedzialność karna i jakie zagrożenie karą za dany czyn przewiduje ustawa.

Postępowania karne przeciwko lekarzom są w polskich realiach sprawami występującymi coraz częściej. Nie są to sprawy łatwe albowiem organy ścigania są zmuszone posiłkować się wiedzą specjalistyczną. Oznacza to, że niemal w każdym przypadku będzie musiał wypowiedzieć się biegły sądowy – tym biegłym będzie oczywiście lekarz.
Procesy w takich sprawach nastręczają wyjątkowych trudności z przypisaniem skutku przestępnego i winy. Bez wiedzy specjalistycznej prokurator nie wniesie aktu oskarżenia a sąd nie wyda wyroku. Z uwagi na skomplikowany charakter sprawy te mogą ciągnąć się latami.

Polski kodeks karny nie przewiduje osobnego przepisu, który stanowił by wprost o odpowiedzialności karnej w związku z nieudanymi czynnościami medycznymi. Brak
jest szczegółowego uregulowania odnośnie zaniedbania lekarza czy błędu w sztuce lekarskiej. Powoduje to konieczność kwalifikowania czynów w oparciu o ogólne przepisy przeciwko życiu i zdrowiu.

Jedynymi przepisami przewidzianymi przez kodeks karny związanymi z leczeniem są eksperyment medyczny i przeprowadzenie zabiegu medycznego bez zgody pacjenta.

Na marginesie jedynie należy podnieść, że eksperyment medyczny jest wyłączony z odpowiedzialności karnej.

Większość czynów lekarza związanych z nieudanym zabiegiem medycznym czy tez wynikających z niewłaściwego leczenie aby tez jego zaniechania, w oparciu o które można dokonać kwalifikacji prawej cechuje nieumyślność.

Do katalogu przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu w oparciu o które może zostać dokonana kwalifikacja prawna dotycząca niewłaściwych działań lekarzy są najczęściej: nieumyślne spowodowanie śmierci, narażenie na utratę życia lub zdrowia, nieudzielenie pomocy, spowodowanie uszczerbku na zdrowiu (art. 156 k.k. ciężki uszczerbek na zdrowiu i art. 157 k.k. średni i lekki uszczerbek na zdrowiu).

Praktyka zna też przypadki przestępstw wynikające z celowego bądź umyślnego działania: zabójstwo eutanatyczne, aborcja oraz ewentualnie następstwa nieudanej aborcji: śmierć kobiety ciężarnej jako następstwo ciąży, uszkodzenia prenatalne.

Ponadto lekarz może ponosić odpowiedzialność karną za wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta.

Poniżej przedstawiam kluczowe przepisy kodeksu karnego:

Art.27 [Eksperyment]

§ 1. Nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu przeprowadzenia eksperymentu poznawczego, medycznego, technicznego lub ekonomicznego, jeżeli spodziewana korzyść ma istotne znaczenie poznawcze, medyczne lub gospodarcze, a oczekiwanie jej osiągnięcia, celowość oraz sposób przeprowadzenia eksperymentu są zasadne w świetle aktualnego stanu wiedzy.

§ 2. Eksperyment jest
niedopuszczalny bez zgody uczestnika, na którym jest przeprowadzany, należycie poinformowanego o spodziewanych korzyściach i grożących mu ujemnych skutkach
oraz prawdopodobieństwie ich powstania, jak również o możliwości odstąpienia od udziału w eksperymencie na każdym jego etapie.

§ 3. Zasady i warunki dopuszczalności eksperymentu medycznego określa ustawa

 

Art.155 [Nieumyślne spowodowanie śmierci]
Kto nieumyślnie powoduje śmierć człowieka, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Art. 156 [Ciężki uszczerbek na zdrowiu]

§ 1.Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci:

1) pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia,

2) innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

 

Art. 157 [Inne uszkodzenie ciała, średni i lekki uszczerbek na zdrowiu]

§ 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1 podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 4.Ściganie przestępstwa określonego w § 2 lub 3, jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia nie trwał dłużej niż 7 dni, odbywa się z oskarżenia prywatnego, chyba że pokrzywdzonym jest osoba najbliższa zamieszkująca wspólnie ze sprawcą.

§ 5.Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba najbliższa, ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na jej wniosek.

 

Art. 162 [Nieudzielenie pomocy]

§ 1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej.

 

Art. 192 [Zabieg leczniczy bez zgody]

§ 1. Kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.